Em bûne mêvanê Serleşkerê Giştî yê Pêşmergeyên Zêrevan General Ezîz Weysî Banî. Ew ji gundê Baniyê ye. Di 20 saliya xwe de çek hilgirtiye. Di gelek pêvajoyan re derbasbûye û ew niha di temenekî ciwan de bûye general. Ew fermandariya 23 hezar Pêşmergeyên Zêrevan dike. Ezîz Weysî ne leşker û generalekî hişk e. Jiyana wî rengîn e. Ew di zemanê xwe yê vala de, bi zarokên xwe û geşkirina gundê xwe re mijûl e. Pêwendiyên wî, ji leşker û generalan bêhtir, li gel rewşenbîr, nivîskar û rojnamevanan hene. Ew dixwaze gundê xwe Baniyê, yê ku gelek caran hatiye şewitandin, careke din şîn bike. Keda bav û bapîrên wî di wê axê de heye, jiber vê yekê jî ew bi hezkirineke mezin, weke zarokeke xwe li Baniyê dinere.Her kesê ku dibe mêvanê wî, di gundê Baniyê re derbas dike, zevî û darên ku nû hatine çandin, gav bi gav bi wan dide nasandin. Lewma jî ew bi navê Ezîz Weysiyê Banî tê binavkirin.

Pêşmerge ne bê sîstem bû. Rêxistina pêşmerge li gora xwe bi sîstemeke xurt bû. Partiyeke xurt û bi tecrub rêberiya hêza pêşmerge dikir. Gelek efser û serleşkerên mezin di nava pêşmergeyan de hebûn.

Piştî azadiya Îraqê şêwazê pêşmergeyan cuda bû. Ji 1991 û vir ve şêwaza pêşmergetiyê ciha bû. Berê pêşmerge şerekî partîzanî dikir. Berê dem û dezgehên dewletê xerab dikirin, niiha wan dem û dezgehan ava dike. Berê li dijî destelatiyê bû, niha destelatiyê diparêze. Jiber ku ev destelatî ya miletekî ye. Berî li dijî dîktatoriyetê kar dikir, niha avakirina sîstemeke demokratîk diparêze. Jiber vê yekê ev hêzên ku nû çêdibûn, ji hêz û sîstema berê cidatir bûn. Pêşmergeyên Zêrevan di şertên anî de hatine çêkirin.

Ez tiştekî din jî bibêjim, pêşmerge bû kelem ku hêzên Tirkiyê derbasî Kurdistanê nebe. Eger ku ne ji hêzên pêşmerge ba, kê bixwesta wê ji xwe re derbasî Kurdistanê biba û bi kêfa xwe dagîr bikira. Ne tenê pêşmerge, gelek teşkîlatên din jî hatine çêkirin. Di avakirina artêşa Iraqê ya nû de jî rola pêşmerge gelekî mezin e.

Bi kurtî hêzên Zêrevan beşekî ji hêzên pêşmergeyan e, ev hêza ku ne tenê şer dike, ew êdî bi karê parastina jîngehê û sînor jî radibe, bûye beşek ji  avakirina dewlet û civakê. Hêzên Zêrevan jî ji wan teşkîlatan e.

Eger xetereke cidî were ser Kurdistanê, pêşmerge xwediyê wê hêzê ye ku biparêze?

Em ne di wê baweriyê de ne ku careke din Kurdistan rastî xetereke cidî were.

Eger çêbû?

Eger çêbû, belê pêşmerge xwediyê wê hêzê ye. Baweriya me bi me tê, emê bikaribin Kurdistanê biparêzin.

Hûn girêdayî wezareta parastinê ya Îraqê ne, yan jî hikûmeta Kurdistanê?

Li gora destûra katî ya hikûmeta Iraqê, mafê Kurdistanê heye bi hêzên xwe, xwe biparêze, ev li gora ittîfaqa di navbera me û hikûmeta Îraqê de pêk hatiye.

Em ji aliyê îdarî ve girêdayî wezareta hundir ya hikûmeta Kurdistanê ne. 

Li gora em dibihîsin û dixwînin gelek hêzên pêşmergeyan çûne Îraqê jî, ew heya bi Fellûce û gelek deverên din çûne, rastiya vê yekê çiqas e?

Raste, di nava artêşa Îraqê de hêzên me jî hene, ew perçeyek ji artêşa Îraqê ne. Bi navê hêzên kurdî tu pêşmergeyek neçûye Îraqê. Pêşmergeyên me di nava teşkîlatên Îraqî de cihê xwe girtine.

Baş e, ew pêşmergeyên di nava artêşa Îraqê de talîmatên xwe ji we distînin lê ji serleşkeriya artêşa îraqî?

Her pêşmergeyekî di nava artêşa Îraqê de kar dike emir talîmatên xwe ji artêşa Îraqê distîne.

Têkiliya di navbera we û hêzên Îraqê û hêzên Hevpeyman de çawa ye?

Bi giştî têkiliyeke baş de navbera me de heye. Hêzên Zêrevan bi xwe di çerçeveya siyaseta hikûmeta herêmê de kar dike, siyaseta hikûmetê beramber wan hêzan çi be, em jî li gora wê têkiliyên xwe birêve dibin.

Qet pirsgirêk di navbera we û hêzên Hevpeyman de derketine?

Car caran tiştên biçûk derketine. Hinek cara şaşiyên teknîkî derketine, lê problemên kûr derneketine. Pêwendiyên me gelekî baş in.

Çi ferq di navbera Pêşmergeyên Zêrevan û Pêşmergeyên din de heye?

Pêşmergeyên Zêrevan ji aliyê Fermandariya Leşkeriya Kurdistanê ve hatiye wezîfedarkirin ku alîkariya hêzên ewlekariyê bike. Em di gelek waran de bi karê parastin û ewlekariyê radibin. Em beşekî leşkerên Kurdistanê ne.

Di warê perwerdekirina leşkerî de qet ji derve tu aliyan alîkariya we kiriye, weke Hêzên Hevpeyman?

Heya niha kesekî di warê perwerdekirinê de alîkariya Pêşmergeyên Zêrevan nekiriye. Lê di nava me de gelek kesên xwedan dîplomayên bilind hene, hinek hene du zanîngeh qedandine, hinek hene demeke dirêj ligel Hêzên Hevpeyman kar kirine. Lê em hewl didin di vî warî de hinek têkiliyan çêbikin. Belkî di warê teknolojî de tecrûbeyên me zeîf bin, lê ji aliyên din ve tecrûbeyên Pêşmergeyên Zêrevan gelek e. Jiyanê em fêrî gelek tecrubeyan kirin. Pêşmergeyên me di gelek waran de şareza ne, têgihîştî ne.

Hêzên zêrevan perwerdeyeke Akademîk dibînin gelo?

Belê. Akademiya Zaxo ya leşkerî bi karê perwerdeya leşkeran radibe. Wekî din jî gelek pêşmergeyên me hene ji 30 salî zêdetir leşkerî kirine. Tecrubeyeke mezin li pey me heye.

Diyare hûn amadekariyên avakirina artêşekê dikin...

Em ji berê de artêş in. Parastina Herêma Kurdistanê barê ser milê me ye. Dema ku xeterek li ser Kurdistanê hebe, emê bi hemû hêza xwe ve parastina wê bikin.

Tu bixwe tucaran rastî sûikast an jî êrîşên bi armanc hatiye?

Gelek caran hewla kuştina min hatiye kirin. Ew kesên ku nexwestine Kurd azadiyê bibînin û îstîqrar li vir çêbibe, xwestine tiştên wiha bikin, lê biser neketine û hatine girtin. Lê bi awayekî giştî jiyana me her di xeterê de ye. Ez li gel pêşmergeyên xwe gelek caran rastî xeterê hatime.

Kurdên ji beşên din yê Kurdistanê jî dikarin bibin endamê hêzên zêrevan?

Eger ew ji ber hinek sedeman hatibe vir û bûbe hemwelatiyê vir, dikare bibe zêrevan.

Li gora tecrûbeya te ya şexsî, şertên serkeftineke leşkerî çi ne?

Bawerî, têgihîştina armancê û girêdana bi armancê ve, dilovaniya li hember gel bingehên serkeftinê ne. Her wiha leşkerê serkeftî, xwediyê çand û kultûreke berferehe jî. Zanebûna dîroka şeran, dîroka gelan, şarezabûna di warê civakî de, naskirina psîkolojiya civakê û gelek taybetmendiyên din pêwîst in. Fedekarî pir girîng e.

Em dixwazin derbasî beşê diwemîn yê hevpeyvînê bibin. Ji bo me derfet çêbû ku em çavdêriya jiyana te ya malbatî jî bikin. Diyare te mêzêneke baş di navbera jiyana leşkerî û medenî de çêkiriye. Ne zehmete ku tu di nava leşkeran de leşker û di nava zarokên xwe de jî bavekî dilovan bî?

Eger mirovek psîkolojiya leşkeran baş nas bike, ew di ruhê xwe de pir dilovan e. Mirovê leşker ne ew e ku di aliyê xwe yê hisî de qels be. Ev yek ji aliyê zanistî ve hatiye îsbat kirin.

Dema ku tu li mal dimînî, tu zemanê xwe bi çi awahî li gel zarokên xwe derbas dikî?

Ez ji wan hez dikim. Hewl didim ku heyfa wan rojên ku ez ne li mal im, hilînim. Ez pir bi wan re mijûl dibim. Ew bixwe pir muhtac in ku ez li gel wan bim. Ez gelekî ji wan dûr mame, niha dema ku ez diçim malê ez dixwazim baca wê demê jî bidim. Ez dixwazim zarokên min çavvekirî bin, xwedan biryar bin. Divê ew baweriya xwe ne tenê bi serleşkeriya min, lê bêhtir bixwe bînin. Ez wan fêrî vê yekê dikim. Belkî îmkanên min têra jiyana wan bikin, lê ez herdemê ji wan re behsa zorî û zehmetiyên jiyanê dikim. Ez wan fêrî xizmeta gel û welat dikim.

Tu hez dikî ku zarokên te jî bidin pey şopa te û bibin pêşmerge?

Ez dixwazim ew bixwe vê biryarê bidin. Ew di pîlankirina pêşeroja xwe de azad in. Hêviya min ew e ku bixwînin. Eger ku şertên welatê me ne wiha bana, dibe ku ez jî nebûma pêşmerge. Lê em mecbûr in.

Tu ne poşmanî ku tu bûyî pêşmerge?

Nexêr. Ez kêfxweş im ku me sîstemeke leşkerî ya baş danî, me bingeha artêşekê danî û me pêşmergeyekî wiha afirand ku niha nimûneye. Min bixwe ev hêza leşkerî ji binî ve bi awayekî modern ava kir. Gelek caran dema ku leşkerên Emerîkî têne cem me, li fedekarî û sîstema me ya leşkerî ecêb dimînin.

Dema ku jiyana te ketiye xeterê, berî hertiştî çi hatiye bîra te?

Di wê kêliyê de ez bi tenê li reaksiyonê fikirî me. Pirsa ka çi lazime were kirin, ketiye serê min. Ez ji vê pê ve li tiştekî din nefikirî me. Ne malbat û ne jî zarok hatine bîra min. Ez vê jî bibêjim ku ez tucaran ji mirinê netirsiya me. Di şerê azadkirina Iraqê de, ji bo azadiya gelê xwe ez bi eşq çûme ser mirinê, lê şehadet nebû para min. Lê herdemê çavên min li pêş bûne, ne li paş bûne. Ez mirineke normal naxwazim, mirov her dimre, lê ez hez dikim ku şehadet para min be. Ezê qet ne razî bim ku ez bi hêsanî bimrim.

Tu kîjan serleşkerê navdar ji xwe re weke nimûne dibînî?

Barzaniyê nemir ji bo min serleşkerekî nimûne ye. Li dinyayê tevî kêm serleşkerên wekî wî hene. Eger mirov bikaribe hinek ji taybetmendiyên wî nas bike û pêk bîne, wê mirov bibe serleşkerekî baş. Her wiha Serok Barzanî û Kak Nêçîrvan jî, ne bi tenê di karûbarê siyasî de, lê ew di karê leşkerî de jî serleşkerên jêhatî ne. Gelek caran di rojên pir teng de, Serok Barzanî û Nêçîrvan mil bi mil li gel me bûne û ji me re bûne nimûneyên fedekariyê. Her wiha Serokerkanê Artêşa Îraqa Federal, General Babekir ji bo min dibistaneke mezin e. Ez ji wî fêrî gelek tiştan bûm. Demeke dirêj ez pir nêzîkî wî bûm û me gelek rojên teng li gel hev derbas kirin.

Tu dizanî xwarinê çêbikî?

Dema kes li malê nebe ez xwarina xwe bixwe çêdikim.

Tu çi çêdikî?

Şorbê çêdikim.

Em hêvî dikin, xwarina zêrevanan ne bi tenê şorbe be...(Em bi hev re dikenin)

Tu li kîjan hunermendî/ê guhdarî dikî?

Ez li gelekan guhdarî dikim, lê pir ji Şivan hez dikim. Ew bixwe dostê min e. Lê bi giştî ez li gelek hunermendan guhdarî dikim.

Em spas dikin ku we zemanê xwe da me û em hêvî dikin ku hûn her serkeftî bin.

Ez jî spasiya we dikim û hêvî dikim hûn demeke xweş li Kurdistanê derbas kin.

Têbinî: Ev hevpeyvîn di malpera AVESTA de hatiye belavkirin